Design Kolory Tęcza

„Rysowanie jest, jak wyprowadzanie kreski na spacer” – Paul Klee. Rzecz o mistrzu abstrakcjonizmu.

Paul Klee (1879-1940) określany był różnie: ojciec sztuki abstrakcyjnej, mistrz Bauhausu, protoplasta surrealizmu, a także bardzo trudnym człowiekiem do sprecyzowania. Rzeczywiście, obrazy szwajcarsko-niemieckiego artysty są związane z wieloma przełomowymi ruchami XX wieku, od niemieckiego ekspresjonizmu po dadaizm.

Dorobku Paula Klee nie da się łatwo podzielić na jedną kategorię, w dużej mierze dzięki systemowi pulsujących form, mistycznych hieroglifów i nieziemskich stworzeń, które opracował, aby zapełnić swoje kompozycje. Symbole te były jednymi z pierwszych w XX wieku prób osadzenia treści duchowych i podświadomości w sztuce abstrakcyjnej. W konsekwencji, zainspirowały zarówno surrealistów, jak i ekspresjonistów: Joan Miró, Salvador Dali, Mark Rothko i Robert Motherwell nazywali Paula Klee swoją „gwiazdą polarną”.

ZNACZENIE TWÓRCZOŚCI PAULA KLEE

Na początku XX wieku Klee radykalnie zerwał z tysiącletnią tradycją w sztuce: wiernym przedstawieniem obiektów i środowisk z realnego świata. Wraz z Picasso i innymi awangardowymi artystami przełomu XIX i XX wieku, odrzucił rozpoznawalne treści, przyczyniając się do powstania sztuki, która stała się znana jako „abstrakcja”. Paul Klee był jednym z pierwszych zwolenników tego ruchu i członkiem jednej z regionalnych frakcji niemieckiego ekspresjonizmu: Der Blaue Reiter – grupy artystów z siedzibą w Monachium, którą założyli Wassily Kandinsky i Franz Marc. Połączyło ich przekonanie, że sztuka powinna wyrażać sferę metafizyczną.

„Sztuka nie odtwarza tego, co widoczne. Sztuka uwidacznia.”

– Paul Klee

Zainteresowanie to ożywiło się wraz z wybuchem I wojny światowej. W miarę trwania traum wojennych, artyści abstrakcyjni szukali schronienia w formach wyrazu oderwanych od materialnego świata. Obrazy, które Paul Klee i jego koledzy stworzyli, roiły się od linii i kolorów, które zderzały się ze sobą, a kiedy pojawiły się elementy reprezentacyjne, były fantastyczne, jak na obrazie Klee’a Présentation du Miracle z 1916 roku.

Manifest Kandinsky’ego „O duchowości w sztuce” (1911) posłużył jako święte dzieło grupy Der Blaue Reiter i zainspirował nie tylko wczesne obrazy Klee, ale także jego własny, przełomowy tekst „Creative Credo” z 1920 roku, którego puentą jest zdanie: „Sztuka nie odtwarza tego, co widoczne; raczej uwidacznia”.

Instagram: @ola_sweethome

Kredo Paula Klee wpłynęło na twórczość jego artystycznych potomków. Zwrócił na nie uwagę również Walter Gropius, założyciel szkoły Bauhausu w Weimarze, która łączyła sztukę i rzemiosło, kładąc nacisk na funkcję i formę. Gropius zaprosił Klee do nauczania w 1920 roku. Pracowali tam z różnymi artystami. Lekcje Klee i Kandinsky’ego pomogły sformalizować założenia sztuki abstrakcyjnej i nowoczesnego projektowania. Paul Klee opisywał rysowanie jako „kreska idąca na spacer”. Uosabiało to jego charakterystyczne podejście do tworzenia sztuki – takie, które animowało elementy sztuki (linię) ruchem, spontanicznością, a nawet magią (spacerowanie).

To właśnie to poczucie magii i używanie przez Klee spontanicznych lub „automatycznych” rysunków jako podstawy jego obrazów, przykuło uwagę surrealistów, którzy włączyli obrazy Klee do ich pierwszej grupowej wystawy w 1925 roku.

André Breton cytował Klee jako inspirację w swoim pierwszym manifeście surrealistycznym. Pionierzy dadaizmu również byli zaintrygowani i umieścili prace Klee w Galerie Dada w Zurychu w 1917 roku.

CO INSPIROWAŁO ARTYSTĘ?

Klee był zapalonym czytelnikiem i miłośnikiem muzyki. Był też utalentowanym pisarzem i skrzypkiem. Nawet jego obrazy wypełnione kwadratami i prostokątami, np. Urban Palace wydaje się pulsować rytmem motywowanym modulacjami Mozarta i Bacha lub rytmem wierszy Apollinaire’a i Rilkego, bliskiego przyjaciela Klee.

Klee przeanalizował metody kompozycji muzycznych i przełożył je na „malowanie polifoniczne”. Przykładem jest dzieło „Light and sharpness” z 1935 roku.

Artystka Amanda Stuart stworzyła utwór elektroakustyczny na podstawie tego obrazu. Używając 10 instrumentów perkusyjnych, po dwa na każdy kolor w obrazie i efekt puentylisty, narysowała strukturę i kształt utworu bezpośrednio z obrazu, a nawet nałożyła obraz na dźwięki.

Paul Klee interesował się także twórczością dzieci i osób cierpiących na zaburzenia psychiczne, którą uważał za czystą formy wyrazu – twierdził, że mają oni „moc widzenia”. Fascynowały go hieroglify oraz afrykańskie języki i sztuka.

Wyprawa do Tunezji w 1914 roku głęboko wpłynęła na Klee, inspirując jego bogatą paletę kolorów i charakterystyczny język mistycznych symboli: świecące gwiazdy i słońca, zawijane szachownice, bezcielesne głowy.

Klee osiągnął pełnoletność w okresie przełomowych eksperymentów ze sztuką w całej Europie. Kiedy w wieku 19 lat przeniósł się do Monachium w 1898 roku aby studiować malarstwo, artyści zaczęli odchodzić od przedstawiania tego, co mogli zobaczyć, i zaczęli malować tematy „naładowane” psychicznie (van Gogh) oraz badać kolory, wzory i światło (

Matisse). Ale nie tylko poprzednicy Klee’a informowali o jego pracy – jego rówieśnicy również byli integralną częścią jego artystycznego rozwoju. W 1911 Klee odkrył kubistyczne kompozycje Picassa, do których odwoływał się m.in. w dziele Senecio (1922) – pęknięta perspektywa i formy mistrza hiszpańskiego.

DLACZEGO TWÓRCZOŚĆ KLEE JEST ISTOTNA?

Klee należał do grupy artystów na początku XX wieku, którzy trwale zmienili bieg sztuki współczesnej i wywarli wpływ na pokolenia artystów. Jego miejsce w kanonie historii sztuki gwarantuje, że będziemy o nim mówić przez dziesięciolecia. Zainteresowanie Klee’a podświadomością i osobami uważanymi za szalone współgra z dzisiejszą fascynacją sztuką tworzoną przez osoby spoza establishmentu, w tym osoby niepełnosprawne i praktykujące tradycje okultystyczne.

PAUL KLEE – WYDRUKI Z POSTERLOUNGE

Post powstał we współpracy z marką Posterlounge, gdzie możecie kupić wydruki dzieł Paula Klee na płótnie, w formie plakatów, na aluminium, na PCV oraz na innych tworzywach w zależności od Waszych upodobań.

Wydruk na płótnie wygląda, jak malowany odręcznie obraz, a z bliska wygląda tak:

Będzie mi bardzo miło jeśli zostawicie po sobie jakiś ślad i napiszecie, czy twórczość Paula Klee fascynuje Was równie mocno, jak mnie i co sądzicie o abstrakcjonizmie. :-)

Jaki jest Wasz ulubiony artysta, którego dzieła najchętniej powiesilibyście na swojej ścianie?

Zapraszam serdecznie na wnętrzarskie konto na Instagramie: @ola_sweethome!

Close